نظریه کنترل‑ارزش

## نظریه کنترل‑ارزش (Control‑Value Theory) – پکرون (۲۰۲۴)

**بنیان‌گذار:** راینهارد پکرون 

**هدف اولیه:** تبیین هیجان‌های پیشرفت (مثل لذت از یادگیری، اضطراب امتحان، شرم از شکست) 

**نسخه تعمیم‌یافته جدید:** شامل چهار دسته هیجان

---

## مفاهیم کلیدی نظریه

### ۱. دو ارزیابی مرکزی

- **ارزیابی کنترل:** «آیا می‌توانم بر موقعیت و نتیجه آن تأثیر بگذارم؟»

- **ارزیابی ارزش:** «این موقعیت یا نتیجه برای من چقدر مهم، جذاب یا معنادار است؟»

### ۲. مؤلفه‌های اصلی نظریه

---

## تاکسونومی هیجانات (بر اساس ارزش و فعال‌سازی)

---

## کاربردهای عملی در آموزش

1. ارزیابی هیجانات (طراحی پرسشنامه و ابزارهای سنجش)

2. آگاهی‌بخشی به دانش‌آموزان، معلمان و والدین

3. تغییر شیوه‌های آموزشی برای کاهش هیجانات منفی و افزایش هیجانات مثبت

---

## سه منبع کلیدی درباره هیجانات در کلاس درس

### ۱. Pekrun et al. (2002)

- **کتاب/مقاله:** مقاله بنیادین در *Educational Psychologist*

- **دستاوردها:** تنوع هیجانات تحصیلی، تاکسونومی سه‌گانه (پیش، حین، پس از تکلیف)، توسعه پرسشنامه AEQ، پایه‌گذاری نظریه کنترل‑ارزش

### ۲. Quinlan (2016)

- **کتاب:** *How Higher Education Feels*

- **رویکرد منحصربه‌فرد:** استفاده از شعر به عنوان مطالعه موردی برای بازنمایی هیجانات در آموزش عالی

### ۳. Williams-Johnson et al. (2008)

- **مقاله:** *Teachers College Record*

- **یافته کلیدی:** باورهای معلمان درباره نقش خود در پرداختن به هیجانات، محیط کلاس را تعیین می‌کند

---

##  کتاب اضطراب امتحان – زیدنر (۱۹۹۸)

- **عنوان:** *Test Anxiety: The State of the Art*

- **ساختار:** ۱۶ فصل در شش بخش (مبانی، روش‌شناسی، خاستگاه‌ها، پیامدهای شناختی، تفاوت‌های فردی، مداخلات)

- **ابعاد سه‌گانه اضطراب امتحان:** شناختی (نگرانی)، عاطفی (تنش)، رفتاری (اجتناب)

- **شش نوع دانش‌آموز مضطرب:** از ضعیف در مهارت‌های مطالعه تا کمال‌گرایان تلاش‌گر

---

## نظریه اسنادی وینر (۱۹۸۵)

- **عنوان:** *An Attributional Theory of Achievement Motivation and Emotion*

- **سه بعد علّی:**

- **پیامدها:** 

  - پایداری ← انتظار موفقیت آینده 

  - درونی بودن ←  هیجانات مرتبط با خود (غرور، شرم) 

  - کنترل‌پذیری ← هیجانات اجتماعی (گناه)

---

## جمع‌بندی نهایی

- نظریه کنترل‑ارزش از یک نظریه محدود به هیجانات پیشرفت به چارچوبی جامع برای هیجانات انسانی (معرفتی، اجتماعی، وجودی) تبدیل شده است.

- کلاس درس محیطی عمیقاً هیجانی است و نادیده گرفتن این بعد، تصویری ناقص از واقعیت آموزشی ارائه می‌دهد.

- سه منبع پکرون (۲۰۰۲)، کویینلان (۲۰۱۶) و ویلیامز-جانسون (۲۰۰۸) هرکدام سهم مهمی در فهم هیجانات تحصیلی و نقش معلم دارند.

- زیدنر (۱۹۹۸) و وینر (۱۹۸۵) از استثناهای مهم در توجه به جنبه عاطفی یادگیری پیش از گسترش نظریه کنترل‑ارزش هستند.